Dołącz do czytelników
Brak wyników

SCHEMATY LECZENIA

19 marca 2020

NR 7 (Marzec 2020)

Etiologia zapalenia zatok i sposoby postępowania z tym schorzeniem

104

Zapalenie zatok to schorzenie złożone ze względu na różnorodne czynniki, takie jak: cechy budowy anatomicznej zatok, jakość powietrza, jakim oddychamy, tempo życia, sposób odżywiania itp. Najczęściej ma się z nim do czynienia w okresie jesienno-zimowym.

Zapalenie zatok to dość uciążliwy problem zdrowotny, z którym zmaga się prawie każdy pacjent odwiedzający aptekę. Schorzenie to jest złożone ze względu na różnorodne czynniki, takie jak: cechy budowy anatomicznej zatok, jakość powietrza, jakim oddychamy, tempo życia, sposób odżywiania itp. Najczęściej ma się z nim do czynienia w okresie jesienno-zimowym. Ta dolegliwość potrafi mocno obniżyć komfort życia.
Jama nosowa wysłana jest błoną śluzową i ma liczne połączenia anatomiczne ze strukturami z nią sąsiadującymi. Do jamy nosowej uchodzą zatoki przynosowe, czyli swoiste powietrzne przestrzenie w kościach czaszki. Z tyłu jama nosowa przez nozdrza tylne łączy się z nosową częścią gardła. Tam mieści się ujście gardłowe trąbki słuchowej. Wszystkie te struktury wysłane są błoną śluzową, która je ze sobą łączy. Stąd stan zapalny, który toczy się w zatokach i jamie nosowej, z łatwością szerzy się na trąbkę Eustachiusza i powoduje jej obrzęk i niedrożność. W celu właściwego określenia stanu patologicznego organizmu należy używać określenia „zapalenie jamy nosowej i zatok obocznych nosa”. Do czynników biologicznych wywołujących tą chorobę zalicza się wirusy, m.in. rinowirusy i bakterie, takie jak Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis i Staphylococcus aureus. Według czasu trwania schorzenia wyróżnia się ostrą postać zapalenia, która trwa zwykle do 4 tygodni, oraz postać przewleką, która trwa nieprzerwanie przynajmniej przez 12 tygodni (to konsekwencja nieprawidłowości anatomicznych i źle leczonego stanu ostrego). Zarówno ostremu, jak i przewlekłemu zapaleniu zatok i jamy nosowej towarzyszą podobne objawy. Różnica jednak polega na stopniu ich nasilenia. W zapaleniu przewlekłym dolegliwości bólowe są znacznie mniejsze. Pacjent może odczuwać ból jako tlący lub ćmiący. W ostrym zapaleniu natomiast ból jest określany jako przeszywający, pulsujący i rozpierający. W czasie infekcji niemal zawsze pojawia się obrzęk błony śluzowej nosa, który może objąć także trąbkę Eustachiusza. To może prowadzić do jej niedrożności i uczucia zatkanych uszu.
Do objawów zapalenia zatok należą:

  • wodnisty lub gęsty katar,
  • gorączka,
  • zaleganie wydzieliny na tylnej ścianie gardła,
  • uczucie niedrożności nosa,
  • ból głowy i uczucie ucisku,
  • zaburzenia węchu,
  • ból lub uczucie zatkanego ucha,
  • osłabiony słuch,
  • bóle zębów.

Infekcja zatok powoduje zatykanie się uszu i obrzęk nosa. Problemy z zatokami prowadzą do poważnej niedrożności dróg oddechowych, co w konsekwencji skutkuje zarówno bólem głowy, jak i zatkanymi uszami. Dzieje się tak, gdy obrzęk śluzówek obejmuje zasięgiem przewody słuchowe oraz trąbkę Eustachiusza (to kanał, który łączy górną część gardła z uchem środkowym). Wówczas można mieć wrażenie, że uszy są „przytkane”. Charakterystycznym objawem tego stanu chorobowego jest wodnisty katar zatokowy. Jest on bardzo uciążliwy, utrzymuje się od ok. 7–10 dni. Utrudnia oddychanie oraz spanie i często towarzyszy mu ból, który nasila się przy pochylaniu. Dodatkowo sprawia, że pacjent nieustannie kicha. Powoduje też ogólne osłabienie organizmu.

Przyczyny

Za wodnisty katar odpowiadają wcześniej wspomniane wirusy, choć zdarza się również jego odmiana bakteryjna. W przypadku kataru bakteryjnego można zarazić się tzw. drogą kropelkową. Katar zatokowy można łatwo odróżnić od kataru, który towarzyszy innym infekcjom (takim jak np. przeziębienie). W tym drugim przypadku wydzielina ma charakter wodnisty oraz przezroczysty. Katar zatokowy ma z kolei kolor żółty lub żółto-zielony – związane jest to z bakteryjnym pochodzeniem infekcji, jaką jest zapalenie zatok. Wydzielina z nosa jest wtedy gęsta, zbita, często też nieprzyjemnie pachnie. Spotyka się również katar zatokowy z krwią, co może oznaczać, że pacjent zbyt dokładnie wydmuchuje nos, wskutek czego w wydzielinie znajdują się strzępki ukrwionej błony śluzowej. Organizm człowieka jest szczególnie narażony na choroby, gdy jest wyziębiony, a układ immunologiczny osłabiony. Gdyby te objawy się powtarzały, należy udać się do lekarza, gdyż może to wskazywać na niedobory witamin lub inne schorzenie.

Leczenie

W przypadku zapalenia zatok podstawowym kierunkiem działań jest zniesienie objawów choroby poprzez zastosowanie zabiegów obkurczających błonę śluzową górnych dróg oddechowych. W tym celu stosuje się następujące specyfiki:

  • leki obkurczające błonę śluzową w formie aerozolu − preparaty, które będą zawierać takie substancje, jak ksylometazolina, nafazolina czy pseudoefedryna. Obkurczają one obrzękniętą błonę śluzową i skutecznie niwelują męczące uczucie niedrożnego nosa i ucha; nie można ich jednak stosować zbyt długo,
  • leki antyalergiczne – preparaty antyhistaminowe i miejscowe glikokortykosteroidy również zmniejszają obrzęk błony śluzowej, co ułatwia przepływ powietrza w górnych drogach oddechowych,
  • leki rozrzedzające wydzielinę – ambroksol i N-acetylocysteina działają mukolitycznie, ułatwiając odkrztuszanie zalegającej wydzieliny i oczyszczanie zatok i jamy nosowej,
  • leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe − do najczęściej stosowanych leków o tym działaniu należą paracetamol i ibuprofen. Jeśli kupuje się preparaty dostępne bez recepty, warto pamiętać, żeby sposób stosowania i ich dawkowanie ustalić z lekarzem; nie należy leczyć się nigdy na własną rękę,

Warto udrażniać nos, najlepiej aerozolami. Popularnymi preparatami na wodnisty katar i kichanie są środki w postaci aerozolu (np. Ortivin Ipra Max, Nasic czy Septanazal). Zazwyczaj mają dwie aktywne substancje (ksylometazolinę i np. pantenol), które zmniejszają ilość wydzieliny, redukują przekrwienie błony śluzowej i przyspieszają gojenie. Stosuje się również wodę morską w aerozolu, ponieważ oczyszcza i udrażnia nos.
Najpopularniejszymi środkami stosowanymi w leczeniu tej dolegliwości są preparaty domiejsc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika "Opieka Farmaceutyczna"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy