Dołącz do czytelników
Brak wyników

CIĄŻA I DZIECKO

5 grudnia 2019

NR 6 (Grudzień 2019)

Mikro- i makroniedobory

0 34

Ciąża jest czasem, w którym odpowiednio zbilansowana dieta jest niezbędna zarówno dla prawidłowego rozwoju dziecka, jak i zdrowia jego mamy. To nie tylko ogólna liczba kalorii odpowiadająca dziennemu zapotrzebowaniu energetycznemu, ale przede wszystkim odpowiednia zawartość witamin oraz mikro- i makroelementów, na które zapotrzebowanie w czasie ciąży jest zdecydowanie zwiększone.

Ciąża jest szczególnie ważnym okresem w życiu każdej kobiety. Wiele się zmienia, na świat przychodzi nowa osoba, która potrzebuje opieki już w pierwszych chwilach swojego istnienia. Ciąża jest czasem, w którym odpowiednio zbilansowana dieta jest niezbędna zarówno dla prawidłowego rozwoju dziecka, jak i zdrowia jego mamy. Od tego momentu to, co spożywa kobieta, ma bezpośredni wpływ na zdrowie i warunki, w jakich będzie dorastało jej dziecko. Prawidłowo zbilansowana dieta to nie tylko ogólna liczba kalorii odpowiadająca dziennemu zapotrzebowaniu energetycznemu, ale przede wszystkim odpowiednia zawartość witamin oraz mikro- i makroelementów, na które zapotrzebowanie w czasie ciąży jest zdecydowanie zwiększone. Zarówno niedobory składników odżywczych, jak i nadmierna podaż niektórych z nich może mieć niekorzystny wpływ na płód i przebieg ciąży. Zdarza się, że kobiety z różnych przyczyn nie dostarczają odpowiedniej ilości składników odżywczych do swojego organizmu. Często z powodu nudności i nadmiernej wrażliwości na smaki oraz zapachy rezygnują z pewnych produktów. Dodatkowo wymioty, które się pojawiają w pierwszych tygodniach ciąży, mogą być przyczyną ubytków niezwykle ważnych pierwiastków i prowadzić do niedoborów niektórych witamin. Poniżej podano charakterystykę najważniejszych witamin, mikro- i makroelementów, o których nie można zapomnieć w czasie ciąży. 

Kwas foliowy

Jednym z najważniejszych składników diety kobiety w ciąży jest folacyna, inaczej nazywana kwasem foliowym. Dla przyszłych mam odgrywa on bardzo ważną rolę, ponieważ odpowiada za prawidłowy przebieg procesów podziału komórek, a tym samym prawidłowy rozwój płodu. Zapotrzebowanie na foliany zwiększa się w czasie ciąży z uwagi na powiększanie się mięśnia macicy oraz obecność łożyska. Odpowiednia podaż kwasu foliowego zmniejsza ryzyko wystąpienia u dziecka wad ośrodkowego układu nerwowego, wrodzonych wad serca oraz układu moczowego. Co więcej, foliany chronią płód przed powstawaniem wad cewy nerwowej i chronią przed przedwczesnym porodem i niską masą urodzeniową u dziecka. Dlatego każda kobieta, nie tylko ciężarna, ale również planująca ciążę, powinna zadbać o odpowiednią podaż tego składnika. Pojawia się zatem pytanie: gdzie go szukać? Do produktów bogatych w foliany należą: soja, nasiona fasoli białej, grochu i pszenicy, liście szpinaku, natka pietruszki oraz wątróbka kurza, wołowa i cielęca. Z uwagi na duże ryzyko wystąpienia wad rozwojowych płodu z powodu niedoboru kwasu foliowego witaminę tę należy suplementować. Suplementacja jest zależna od podaży składnika w diecie i ewentualnego upośledzenia metabolizmu. Zazwyczaj zaleca się przyjmowanie 400–600 μg dziennie, natomiast w niektórych przypadkach dawka ta jest znacznie wyższa i może się zmieniać w trakcie ciąży, dlatego powinna być ustalona indywidualnie z lekarzem prowadzącym. 

Witamina D

Dokładniej – witamina D3 (cholekalcyferol), obok kwasu foliowego, jest drugim składnikiem, który wymaga suplementacji niezależnie od tego, jak zdrowo odżywia się przyszła mama. Zbyt małe stężenie witaminy D w trakcie ciąży może mieć niekorzystne skutki zarówno dla matki, jak i dziecka. Niedobry tej witaminy prowadzą do osłabienia kości i grożą atakiem padaczki dziecięcej. Około 80‑100% zapotrzebowania jest pokrywane z syntezy w skórze, natomiast u kobiet, które miały rzadki kontakt ze słońcem, zaobserwowano częste niedobory witaminy D w organizmie. Liczne wyniki badań potwierdzają, że suplementacja witaminy D zmniejsza ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej oraz zwiększa ochronę przeciwzapalną. Zalecana dzienna dawka suplementów wynosi 10 μg na dobę. Niektóre źródła sugerują rozpoczęcie suplementacji jeszcze przed ciążą, a następnie kontynuację od II trymestru. Jednak najnowsze badania amerykańskie z 2010 roku wskazują na małe ryzyko przekroczenia dziennej bezpiecznej dawki, stąd suplementacja w podanych wcześniej ilościach nie powinna stanowić zagrożenia przedawkowaniem. Naturalnym źródłem pochodzenia witaminy D są przede wszystkim ryby.

Wapń

Wapń odgrywa zasadniczą rolę w pożywieniu ciężarnej i jego wchłanianie jest zależne od podaży witaminy D. Rolą wapnia jest przede wszystkim profilaktyka osteoporozy i utrzymywanie prawidłowego ciśnienia tętniczego mamy oraz zapewnienie prawidłowej gęstości kostnej u dziecka. Działanie wapnia stanowi bardzo cenną profilaktykę nadciśnienia tętniczego indukowanego ciążą oraz przedwczesnego porodu, a zapotrzebowanie na niego wzrasta zwłaszcza w II i III trymestrze. Dzienne zapotrzebowanie na wapń (1000–1300 mg) może być w zupełności zaspokojone poprzez spożywanie mleka i jego produktów. Szczególnie dużo wapnia zawierają mleko, sery żółte, twarogi oraz sardynki. Ewentualne przyjmowanie preparatów wapnia należy rozważyć jedynie w przypadku, gdy nie jest możliwa jego podaż wraz z pożywieniem.

Żelazo

Jest pierwiastkiem wielokrotnie włączanym w czasie ciąży z uwagi na zbyt małą ilość hemoglobiny we krwi i związane z tym wystąpie­nie anemii, czyli niedokrwistości. Niedobór żelaza u kobiety ciężarnej może być związany z pojawieniem się infekcji w drogach moczowych, małą masą urodzeniową dziecka oraz przedwczesnym porodem. Na podstawie badań prowadzonych w wielu krajach europejskich wykazano, że wśród kobiet ciężarnych 6–30% cierpi na niedokrwistość wynikającą z niedoboru żelaza. W pożywieniu ten pierwiastek można znaleźć przede wszystkim w wątróbce oraz mięsie i jego produktach. Tutaj występuje w najlepiej przyswajalnej formie, jednak do produktów bogatych w żelazo należą również: szpinak, nasiona roślin strączkowych, ryby, buraki, orzechy, otręby i kasza gryczana. Jeśli wyniki wskazują na zbyt małe stężenie hemoglobiny oraz małe stężenie żelaza, należy rozpocząć suplementację. Z uwagi na to, że w ciąży zapotrzebowanie na żelazo systematycznie wzrasta, często włącza się minimalną dawkę suplementów znacznie wcześniej. Należy zadbać, aby dzienna porcja żelaza wynosiła około 30 mg.

Witamina A

Pod pojęciem witaminy A kryje się nieco więcej niż tylko witamina. Otóż samo pojęcie dotyczy grupy produktów zwanych retinoidami. Wszystkie z nich wykazują właściwości typowe dla retinolu, stąd normy na dzienne zapotrzebowanie są określane w oparciu o ten związek. Odpowiednie wysycenie witaminą A zabezpiecza przed przedwczesnym pęknięciem błon płodowych oraz zapobiega upośledzeniom we wzroście płodu, jednak w zakresie suplementowania należy wykazać się szczególną ostrożnością, ponieważ nadmiar witaminy wynikający z podaży w diecie oraz nieuzasadnionej suplementacji może stanowić duże niebezpieczeństwo dla dziecka, gdyż jest przyczyną powstawania wad rozwojowych u płodu. Dzienna podaż witaminy A dla kobiet ciężarnych powinna...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika "Opieka Farmaceutyczna"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy