Dołącz do czytelników
Brak wyników

SCHEMATY LECZENIA , Otwarty dostęp

26 sierpnia 2019

NR 4 (Sierpień 2019)

Ochrona okolic intymnych przed infekcjami grzybiczymi

0 59

Flora mikrobiologiczna pochwy zostaje zachwiana nie tylko podczas stosowania leków, ale również na skutek palenia papierosów i spożywania alkoholu. Także zmiany hormonalne, będące wynikiem starzenia się organizmu, ciąży lub przebytego porodu, wzmagają ryzyko uaktywnienia się chorób wywoływanych przez streptokoki lub drożdżaki. Stąd np. częste w okresie ciąży infekcje grzybicze.

Kobiece drogi rodne (do wysokości szyjki macicy i sklepień pochwy) są środowiskiem, w którym znajduje się olbrzymia liczba mikroorganizmów tworzących biocenozę pochwy. Ich odpowiednie stosunki między sobą zapewniają określone środowisko wewnątrz pochwy, co dla natury oznacza optymalizację pH śluzu w celu prokreacji (odpowiednie warunki dla plemników), a kobieta odczuwa jako typowy komfort związany z odpowiednim nawilżeniem. Najistotniejszym elementem biocenozy pochwy są pałeczki kwasu mlekowego (Doderleina): Lactobacillus (L. plantarum, L. fermentum, L. rhamnosus, L. delbrueckii, L. acidophilus), które zasiedlają nabłonek pochwy i wytwarzają odpowiedni biofilm, czym uniemożliwiają rozmnażanie się patogennych szczepów, np. Corynebacterium, Streptococcus, Peptostreptococcus, Enterococcus, Bacteroides, Porphyromonas, Gardnerella, Ureaplasma. W prawidłowej florze pochwy dominują różne szczepy pałeczek kwasu mlekowego. Mogą tam znajdować się także grzyby (drożdżaki) czy bakterie potencjalnie patogenne, które u zdrowej osoby nie wywołują chorób, jednak pod wpływem antybiotykoterapii, obniżonej odporności czy zmian hormonalnych mogą nadmiernie się namnożyć i wywołać chorobę.
Pałeczki kwasu mlekowego powodują rozkład glikogenu do kwasu mlekowego, który zakwasza środowisko pochwy, tworząc nieprzyjazne miejsce dla szczepów patogennych. Produkują również nadtlenek wodoru ograniczający rozwój bakterii beztlenowych. Zatem każde zaburzenie tak istotnej dla organizmu flory fizjologicznej pochwy prowadzi do rozmnażania się bakterii patogennych i powstawania różnego rodzaju stanów zapalnych pochwy i sromu. 
Pozostająca w stanie równowagi flora saprofityczna pochwy zawiera również niewielką ilość bakterii chorobotwórczych. Stanowią one zaledwie 1% całości flory. Można wśród nich wyróżnić m.in. streptokoki, enterokoki, bakterie kałowe i drożdżaki, bytujące w dolnej części układu rodnego. W prawidłowych warunkach nie wywołują one żadnych objawów chorobotwórczych, ponieważ stężenie kwasu mlekowego zapobiega ich zbytniemu namnażaniu. Rozwojowi chorobotwórczych bakterii sprzyja zachwianie flory fizjologicznej (np. antybiotykoterapia, stres, nadmierne irygacje, upały, zmiana klimatu). W sytuacji, kiedy stężenie kwasu mlekowego zmniejsza się, uaktywniają się drobnoustroje chorobotwórcze. 
Flora mikrobiologiczna pochwy zostaje zachwiana nie tylko podczas stosowania leków, ale również na skutek palenia papierosów i spożywania alkoholu. Także zmiany hormonalne, będące wynikiem starzenia się organizmu, ciąży lub przebytego porodu, wzmagają ryzyko uaktywnienia się chorób wywoływanych przez streptokoki lub drożdżaki. Stąd np. częste w okresie ciąży infekcje grzybicze. Równowagę biologiczną i odczyn w pochwie można też zachwiać przez zbyt inwazyjne sposoby utrzymania higieny, np. częste irygacje albo stosowanie mydła o silnym odczynie zasadowym.
Na prawidłową florę fizjologiczną pochwy wpływają:

  • antybiotykoterapia, która niszczy florę i ułatwia osiedlanie się grzybów i bakterii,
  • brak właściwej higieny osobistej,
  • zaburzona gospodarka hormonalna organizmu (np. ciąża, menopauza, cykl płciowy),
  • obniżona odporność (okresy przesilenia, przemęczenie, przeziębienie),
  • nawyki seksualne (liczba partnerów seksualnych).

W jaki sposób można zapobiec infekcjom i ochronić okolice intymne przed stanem zapalnym?

Poza dbaniem o komfort życiowy i psychiczny, który zapewnia prawidłowe funkcjonowanie organizmu, brak stresu, zaburzeń odporności czy innych niekomfortowych sytuacji, pozostaje dokonać wyboru środka do pielęgnacji intymnej. Obecnie na rynku jest dostępnych wiele preparatów wspomagających ochronę intymną. Każda kobieta ma możliwość dopasowania do swoich preferencji i przyzwyczajeń zarówno postać (żel, emulsja, płyn), jak i cenę odpowiedniego środka.
Należy pamiętać, że do częściowego zniszczenia flory fizjologicznej może dojść nawet pod wpływem zbyt intensywnej higieny (zwłaszcza, jeśli do mycia używa się mydła, które ma odczyn zasadowy). Dlatego bardzo istotny jest odpowiedni wybór produktu o właściwym pH. 
Warto też pamiętać, że pH kobiety dojrzałej nieco różni się od pH pochwy dziewczynki czy kobiety starszej, w okresie menopauzy – na co wpływ ma gra hormonalna. Trzeba więc zwrócić uwagę na to, dla jakiej grupy wiekowej dedykowany jest dany preparat do pielęgnacji okolic intymnych. Są na rynku dostępne produkty dostosowane do wieku kobiety czy też dedykowane ciężarnym. 
Bardzo ważne jest zatem stosowanie odpowiednich środków, by osiągnąć pożądany efekt. 
Żele nawilżające, płyny oraz emulsje do higieny intymnej zapobiegają podrażnieniom pochwy, a nawet zmniejszają ryzyko rozwoju infekcji, zwłaszcza grzybiczych. Preparaty powinny być dostosowane do potrzeb newralgicznych miejsc, delikatnie myjące, mające działanie łagodzące stany zapalne oraz kojące. Ideą działania jest utrzymanie odpowiedniego, fizjologicznego pH miejsc intymnych, gdyż dzięki zawartości kwasu mlekowego preparaty intymne pomagają zachować naturalną florę bakteryjną.

Probiotyki

Odrębną grupę środków w ochronie okolic intymnych stanowią probiotyki. Można stosować je zarówno doustnie, jak i dopochwowo. Używa się ich profilaktycznie, zanim dojdzie do jakiegokolwiek stanu zapalnego, we wczesnym stadium rozpoczynającej się infekcji lub jako wspomaganie procesu leczniczego. Zawsze trzeba pamiętać o dołączeniu probiotyku do każdej antybiotykoterapii. Za szczególną zaletę probiotyków dopochwowych można uznać ich szybkość działania związaną z miejscową aktywnością leku. Wysoka koncentracja bakterii probiotycznych podana miejscowo szybko i skutecznie działa bezpośrednio na nabłonek pochwy, odtwarzając tym samym równowagę bakteryjną ekosystemu. Natomiast w przypadku preparatów doustnych dochodzi do kolonizacji pochwy i przewodu pokarmowego. Ma to o tyle znaczenie, że kolonizacja końcowego odcinka przewodu pokarmowego może działać profilaktycznie na infekcje dróg moczowo-płciowych. Bardzo często rezerwuarem patogenów wywołujących infekcje pochwy jest odbyt. Uregulowanie prawidłowych poziomów flory bakteryjnej w dolnym odcinku przewodu pokarmowego zmniejsza prawdopodobieństwo przechodzenia patogenów z odbytu do pochwy. Jest to ważny element profilaktyki nawracających infekcji dróg rodnych.

Piśmiennictwo

  1. Waleśkiewicz-Ogórek K. Probiotyki w profilaktyce i leczeniu chorób układu moczowo-płciowego. Forum Ginekologii i Położnictwa 2016; 6 (28): 28–35.
  2. Waleśkiewicz-Ogórek K. Probiotyk wyłącznie dla kobiet. Opieka Farmaceutyczna 2019; 3: 34–36.
  3. //apteline.pl/artykuly/profilaktyka-infekcji-intymnych-5-sposobow-na-ich-unikniecie/ (dostęp z dnia: 12.08.2019).

Przypisy