Dołącz do czytelników
Brak wyników

ROLA FARMACEUTY

27 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Problemy lekowe

0 97

Praca farmaceutów powinna skupiać się na wykrywaniu i rozwiązywaniu problemów lekowych oraz ich zapobieganiu. Przy rozpoczynaniu przez pacjenta terapii nowym lekiem istnieje sprzyjająca okoliczność do tego, żeby oprócz przekazania informacji na temat prawidłowego stosowania leku zaproponować pacjentowi przejrzenie innych przyjmowanych przez niego leków pod kątem możliwości wystąpienia problemów lekowych. Działania te mogą w znaczący sposób przyczynić się do poprawy zdrowia społeczeństwa.

Problem lekowy (drug-related problem – DRP) według Europejskiej Sieci Opieki Farmaceutycznej (Pharmaceutical Care Network Europe – PCNE) to zdarzenie lub okoliczność dotycząca leczenia farmakologicznego, która w sposób rzeczywisty lub potencjalny zakłóca osiągnięcie pożądanych skutków zdrowotnych. Wśród problemów lekowych wyróżnia się problemy lekowe rzeczywiste, które już ujawniły się u pacjenta, a także potencjalne, w przypadku których zaistniały sprzyjające okoliczności, ale nie doszło jeszcze do ich manifestacji. Do zadań farmaceuty należy rozwiązywanie problemów rzeczywistych i zapobieganie problemom potencjalnym. Biorąc pod uwagę, że najprawdopodobniej część (wśród osób w starszym wieku nawet 30%) hospitalizacji może być związana z problemami lekowymi, ich identyfikacja przez farmaceutę jest niezmiernie istotnym zagadnieniem, które w znaczący sposób może przełożyć się na zwiększenie bezpieczeństwa farmakoterapii.

Warunki zaistnienia problemu lekowego:

  • niepożądany efekt lub zdarzenie dotyczy pacjenta i manifestuje się (lub może się manifestować) jako: objaw, diagnoza, choroba, niedogodność,
  • istnieje (lub jest podejrzenie, że istnieje) związek między tym zdarzeniem a lekiem.

Aby uniknąć ujawnienia się problemów lekowych, farmaceuta powinien dokonać oceny potrzeb zdrowotnych pacjenta w celu ich zaspokojenia. Należy więc ocenić:

  • czy pacjent rozumie powód, dla którego została zlecona farmakoterapia,
  • czy lek spełni oczekiwania pacjenta co do jego skuteczności, czy zostaną usunięte objawy, które pacjent uznaje za szczególnie przykre,
  • czy profil bezpieczeństwa leku jest odpowiedni i czy obawy pacjenta dotyczące bezpieczeństwa leczenia nie zostaną potwierdzone,
  • czy zachowanie pacjenta w ramach terapii jest odpowiednie, czyli czy zastosuje się do zaleceń terapeutycznych.

Farmaceuta powinien zwrócić szczególną uwagę na:

  • osoby starsze, powyżej 65. roku życia,
  • przewlekle chorych,
  • osoby stosujące polifarmakoterapię,
  • osoby nadużywające leków,
  • kobiety w ciąży i karmiące,
  • dzieci.

Grupy leków, które najczęściej powodują problemy lekowe, to leki przeciwzakrzepowe, kardiologiczne, psychotropowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), opioidy, kortykosteroidy stosowane ogólnie oraz preparaty witaminowo-mineralne. 

Wśród potrzeb lekowych pacjenta, które pozostają niezaspokojone w sytuacji pojawienia się problemu lekowego, są:
1) wskazania do stosowania leku (pacjent nie potrzebuje terapii lekiem/pacjentowi potrzebny jest dodatkowy lek),
2) skuteczność leczenia (lek nieskuteczny/dawka leku zbyt niska),
3) bezpieczeństwo terapii (reakcja niepożądana/dawka leku zbyt wysoka),
4) wygoda pacjenta, która wpływa na jego stosowanie się do leczenia (pacjent nie stosuje się do zaleceń).

 

Tab. 1. Klasyfikacja problemów lekowych 

Wybrane przyczyny problemów lekowych 
Kategoria Przykład
lek niewłaściwy diuretyk tiazydowy stosowany u pacjenta z dną moczanową
brak wskazania do stosowania leku brak wskazań do stosowania preparatów żelaza przy jednoczesnej obecności zaparć 
niewłaściwe połączenie leków klopidogrel z omeprazolem lub esomeprazolem (osłabienie działania klopidogrelu)
brak stosowania leku pomimo obecności wskazań brak kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce wtórnej chorób serca
dawka leku zbyt wysoka zbyt duża dawka benzodiazepin przepisana z powodu zaburzeń snu
czas trwania leczenia zbyt krótki stosowanie selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (selective serotonin reuptake inhibitor – SSRI) poniżej 4 tygodni
niewłaściwa pora podawania leku diuretyk przyjmowany przed snem
pacjent stosuje mniej leku niż przepisano pół zamiast całej tabletki
pacjent nadużywa leku zbyt duża dawka/zbyt duża częstotliwość podania nitrogliceryny
pacjent stosuje dietę, której składniki powodują interakcje z lekiem sok grejpfrutowy z ant...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika "Opieka Farmaceutyczna"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy