Dołącz do czytelników
Brak wyników

SCHEMATY LECZENIA , Otwarty dostęp

27 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Znaczenie prawidłowej mikrobioty pochwy w profilaktyce i leczeniu nawracających infekcji układu moczowo-płciowego

0 85

Nawracające infekcje dróg rodnych są związane z zaburzeniami ekosystemu pochwy, a w szczególności redukcji liczebności pałeczek kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus. U dorosłych kobiet to właśnie one powinny stanowić ponad 90 wszystkich bytujących tam bakterii. Ich rola w zapobieganiu infekcjom bakteryjnym i grzybiczym jest kluczowa, wytwarzają one bowiem kwas mlekowy, dzięki czemu pochwa zachowuje odczyn kwaśny, co nie sprzyja rozwojowi patogenów.
 

Nawracające infekcje pochwy o etiologii grzybiczej lub bakteryjnej to jedna z najczęstszych dolegliwości kobiecych. Niestety, w wielu przypadkach zaordynowane przez lekarza ginekologa leczenie przynosi poprawę tylko na chwilę, a po niedługim czasie infekcja wraca. Podobnie jest w przypadku infekcji układu moczowego. Stosowanie leków doraźnych i łagodzących objawy również nie przynosi trwałej poprawy. Często przyczyną tego stanu jest dysbioza jelit oraz pochwy i związana z nią obniżona odporność śluzówkowa. W jaki sposób ją wzmocnić?


Ważne bakterie


Nawracające infekcje dróg rodnych są związane z zaburzeniami ekosystemu pochwy, a w szczególności redukcji liczebności pałeczek kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus. U dorosłych kobiet to właśnie one powinny stanowić ponad 90% wszystkich bytujących tam bakterii. Ich rola w zapobieganiu infekcjom bakteryjnym i grzybiczym jest kluczowa,  wytwarzają one bowiem kwas mlekowy, dzięki czemu pochwa zachowuje odczyn kwaśny, co nie sprzyja rozwojowi patogenów. Dodatkowo niektóre bakterie Lactobacillus produkują nadtlenek wodoru, który działa bakteriobójczo na potencjalne patogeny. Hamują one także rozrost grzybów Candida albicans, które są często odpowiedzialne za infekcje o podłożu grzybiczym. Długotrwałe zaburzenia mikrobioty pochwy mogą stanowić powikłanie po przyjmowaniu leków, w tym także antybiotyków stosowanych m.in. na infekcje układu moczowego. Uważa się także, że ich przyczyną może być nadmierne stosowanie środków myjących zmieniających PH pochwy, a także irygacji. Jest to swojego rodzaju błędne koło: kobiety odczuwają dolegliwości, takie jak pieczenie, swędzenie czy nieprzyjemny zapach, i próbują rozwiązać je, stosując irygacje czy wzmożoną higienę. W konsekwencji przyczyniają się do jeszcze większych zaburzeń w składzie mikrobioty pochwy i nawracania infekcji. Dlatego tak ważne jest, aby kobietom, które zgłaszają się do farmaceuty z podobnymi problemami, zaproponować działania mające na celu wsparcie mikrobiomu zarówno pochwy, jak i jelit. 


Odporność śluzówkowa – pierwsza linia obrony i wsparcia


Podstawową ochronę przed infekcjami bakteryjnymi i grzybiczymi układu moczowo-płciowego stanowi MALT (mucosa-associated lymphoid tissue), czyli tkanka limfatyczna związana z błonami śluzowymi. W jej skład wchodzi m.in. GALT (gut-associated lymphoid tissue) – tkanka limfatyczna układu moczowo-płciowego oraz GALT – związana z jelitami. W jednym i w drugim przypadku w skład obrony śluzówkowej wchodzą mikroorganizmy bytujące w pochwie i w jelitach. Mimo że poszczególne części MALT są od siebie oddalone, nie ulega wątpliwości, że stanowią one wspólny układ odpornościowy błon śluzowych. Między innymi dlatego istotne jest, aby w profilaktyce i leczeniu dolegliwości ze strony układu moczowo-płciowego zadbać o wsparcie zarówno dla mikrobiomu pochwy, jak i jelit. W tym celu stosuje się probiotyki ginekologiczne oraz doustne preparaty zawierające odpowiednio wyselekcjonowane szczepy probiotycznych bakterii. Dodatkowym wsparciem mogą być dopochwowe preparaty wspomagające przywrócenie naturalnego, kwaśnego PH pochwy oraz właściwego jej nawilżenia. Na rynku dostępne są czopki dopochwowe zawierające dodatkowo w swoim składzie inulinę stanowiącą pożywkę naturalnej mikrobioty pochwy. W przypadku probiotyków doustnych zaleca się preparaty zawierające różne szczepy bakterii z grupy Lactobacillus i Bifidobacterium. Wspierają one prawidłową kolonizację jelita bakteriami działającymi ochronnie i immunostymulująco, co sprzyja prawidłowemu działaniu MALT. 

W literaturze naukowej znajdują się także rekomendacje dotyczące kwasu hialuronowego. Po połączeniu z wydzieliną z pochwy wytwarza on rodzaj żelowej powłoki, która stanowi dodatkową barierę ochronną. Działa nawilżająco oraz hamuje dalsze wnikanie i namnażanie się patogenów w środowisku pochwy. Wykazuje on ponadto działanie przeciwzapalne, co wspomaga regenerację uszkodzonego nabłonka. Łagodzi także dyskomfort związany z suchością pochwy, która często towarzyszy infekcjom.


Mikrobiom pochwy a programowanie zdrowia dziecka


Odpowiednia biocenoza pochwy ma znaczenie nie tylko w leczeniu i profilaktyce infekcji układu moczowo-płciowego, ale także w kontekście kobiet ciężarnych i starających się o ciążę. Przewlekły stan zapalny oraz nawracające infekcje dróg rodnych mogą bowiem stanowić przyczynę problemów z poczęciem, a także utrzymaniem ciąży. Fizjologiczna mikrobiota dróg rodnych odgrywa także ogromną rolę podczas porodu. Bakterie zasiedlające pochwę stanowią bowiem „pakiet startowy” dla dziecka i stają się początkiem jego własnego mikrobiomu. Badania naukowe coraz częściej wskazują na połączenie między właściwym mikrobiomem dziecka w pierwszych miesiącach życia a rozwojem chorób związanych m.in. z zaburzeniami działania układu immunologicznego (np. alergia, astma, atopowe zapalenie skóry itd.) w późniejszych latach życia. W tym kontekście warto, aby na temat mikrobioty pochwy i jelit spojrzeć znacznie szerzej niż tylko jako profilaktykę infekcji. Dbanie o stan dróg rodnych nie powinno kończyć się na właściwej higienie oraz stosowaniu leczenia objawowego, ale obejmować znacznie szersze zalecenia, takie jak właśnie probiotykoterapia doustna, dopochwowa, a także stosowanie dopochwowych preparatów wspomagających utrzymanie właściwego PH, nawilżenia oraz zdrowego nabłonka pochwy.

Przypisy